Diệu Linh
Well-known member
RAM từng được xem chủ yếu là thông số quyết định khả năng đa nhiệm của smartphone. Nhưng khi AI ngày càng được xử lý trực tiếp trên thiết bị, bộ nhớ đang trở thành một phần quan trọng của cuộc đua phần cứng di động - đồng thời kéo theo bài toán chi phí mới đối với các nhà sản xuất.
Galaxy S26 series - thế hệ smartphone được Samsung phát triển theo hướng tích hợp sâu các tính năng AI. Ảnh: Samsung.
Trong nhiều năm, người dùng thường nhìn vào dung lượng RAM để đánh giá khả năng mở nhiều ứng dụng, chơi game hay hạn chế tình trạng ứng dụng phải tải lại. Cách nhìn này đang thay đổi khi smartphone bước sâu hơn vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Các mô hình AI chạy trực tiếp trên thiết bị cần không gian bộ nhớ để giữ tham số, ngữ cảnh, dữ liệu trung gian và những thông tin phục vụ quá trình suy luận. Khi các tính năng AI chuyển dần từ những tác vụ đơn giản sang xử lý hình ảnh, giọng nói, văn bản hay trợ lý có khả năng thực hiện nhiều bước liên tiếp, áp lực lên hệ thống bộ nhớ cũng tăng theo.
Đó là lý do RAM đang trở lại vị trí đáng chú ý trong cấu hình smartphone, nhưng lần này không đơn thuần vì cuộc đua thông số.
RAM không còn chỉ phục vụ đa nhiệm
Xu hướng đưa AI từ máy chủ đám mây xuống smartphone đã diễn ra rõ rệt trong vài năm gần đây.
Google phát triển AICore trên Android để các mô hình AI có thể thực hiện suy luận trực tiếp trên thiết bị. Cách tiếp cận này giúp giảm phụ thuộc vào kết nối mạng, hạn chế dữ liệu phải gửi lên máy chủ và tạo điều kiện cho một số tính năng tiếp tục hoạt động khi ngoại tuyến.
Samsung cũng tiếp tục mở rộng Galaxy AI. Trên Galaxy S26 series ra mắt đầu năm nay, hãng mô tả đây là thế hệ điện thoại Galaxy AI thứ ba, với nhiều tác vụ có khả năng hoạt động chủ động và xử lý nền thay vì chỉ chờ người dùng đưa ra từng yêu cầu riêng lẻ.
Ở cấp độ bộ xử lý, Qualcomm đang thay đổi kiến trúc NPU để đáp ứng những tác vụ AI phức tạp hơn. Thế hệ Hexagon NPU mới được hãng giới thiệu tháng 9/2026 có hệ thống bộ nhớ dùng chung lớn hơn 50%, nhằm giữ nhiều trạng thái mô hình và dữ liệu trung gian gần NPU hơn, từ đó giảm số lần phải truy cập bộ nhớ ngoài.
Điểm cần phân biệt là mức tăng 50% này không có nghĩa smartphone được tăng thêm 50% RAM. Đây là thay đổi trong kiến trúc bộ nhớ phục vụ NPU. Tuy nhiên, nó cho thấy bộ nhớ đã trở thành một nút thắt quan trọng khi các nhà sản xuất muốn chạy mô hình AI lớn hơn ngay trên điện thoại.
Nói cách khác, hiệu năng AI không còn được quyết định chỉ bởi số TOPS của NPU. Tốc độ đưa dữ liệu tới bộ xử lý, dung lượng bộ nhớ khả dụng và cách hệ điều hành phân bổ tài nguyên ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm.
12 GB trở thành mốc đáng chú ý trên smartphone cao cấp
Sự thay đổi này đang phản ánh vào cấu hình điện thoại thực tế. Theo Counterpoint Research, dung lượng DRAM trung bình của smartphone toàn cầu đạt 8,4 GB vào tháng 12/2025, tăng từ 7,4 GB một năm trước. Riêng phân khúc cao cấp từ 600 USD trở lên, mức trung bình đã tiến tới khoảng 11 GB.
NPU đang trở thành thành phần quan trọng khi ngày càng nhiều tác vụ AI được xử lý trực tiếp trên smartphone. Ảnh: Qualcomm.
Counterpoint nhận định 12 GB DRAM đang trở thành cấu hình phổ biến của smartphone cao cấp trong năm 2026, đủ dư địa cho đa nhiệm nặng và các mô hình ngôn ngữ lớn chạy trực tiếp trên thiết bị.
Đây cũng là thay đổi đáng chú ý với Apple. Theo dữ liệu của Counterpoint, dung lượng DRAM trung bình trên iPhone đã tiến gần 10 GB vào cuối năm 2025, trong đó iPhone 17 Pro series được nâng lên 12 GB. Hãng nghiên cứu cho rằng thay đổi này có liên quan tới nhu cầu chạy những mô hình AI lớn hơn ngay trên điện thoại.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng smartphone có nhiều RAM hơn mặc nhiên sẽ có AI mạnh hơn.
Khả năng xử lý thực tế còn phụ thuộc vào NPU, băng thông bộ nhớ, cách mô hình được nén và tối ưu, hệ điều hành cũng như việc nhà sản xuất lựa chọn xử lý tác vụ trên thiết bị hay chuyển lên đám mây.
Một thiết bị 12 GB RAM nhưng phần mềm quản lý tài nguyên chưa tốt hoàn toàn có thể cho trải nghiệm kém hơn một sản phẩm có dung lượng thấp hơn nhưng được tối ưu đồng bộ từ chip tới hệ điều hành.
Vì thế, RAM đang quan trọng hơn, nhưng không thể trở thành thước đo duy nhất để đánh giá khả năng AI của smartphone.
Cuộc đua RAM gặp bài toán chi phí
Có một nghịch lý đang xuất hiện: AI cần nhiều bộ nhớ hơn đúng vào thời điểm bộ nhớ trở nên đắt hơn.
Google phát triển AICore để hỗ trợ các mô hình AI thực hiện suy luận ngay trên thiết bị Android. Ảnh: Google.
Counterpoint cho biết giá bộ nhớ tăng mạnh trong năm 2026 đang làm thay đổi cấu trúc chi phí của smartphone. Với một số cấu hình flagship sử dụng 16 GB LPDDR5X và 512 GB bộ nhớ UFS 4.1, DRAM và NAND có thể chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí linh kiện.
Đến tháng 9/2026, hãng nghiên cứu này ghi nhận giá bán lẻ trung bình của các smartphone đang lưu hành trên thị trường toàn cầu đã tăng khoảng 15%, trong khi nhiều mẫu mới có mức giá cao hơn đáng kể so với thế hệ trước. Chi phí bộ nhớ được xem là một trong những nguyên nhân chính.
Điều này khiến các hãng điện thoại phải cân đối giữa ba yếu tố: tăng RAM để phục vụ AI, giữ giá bán trong giới hạn chấp nhận được và bảo đảm biên lợi nhuận.
Ở phân khúc cao cấp, 12 GB có thể tiếp tục trở nên phổ biến. Nhưng tại phân khúc tầm trung và phổ thông, các hãng nhiều khả năng phải thận trọng hơn với cuộc đua dung lượng, đồng thời sử dụng mô hình AI nhỏ hơn hoặc chuyển những tác vụ nặng lên hệ thống đám mây.
Vì thế, cuộc đua smartphone AI trong thời gian tới sẽ không đơn thuần là cuộc đua xem thiết bị nào có nhiều RAM nhất.
Thứ quyết định trải nghiệm sẽ là cách RAM, NPU, băng thông bộ nhớ, mô hình AI và hệ điều hành được kết hợp thành một hệ thống thống nhất. Khi AI ngày càng chạy trực tiếp trên thiết bị, RAM từ một thông số vốn quen thuộc đang trở thành một phần quan trọng của kiến trúc điện thoại thế hệ mới.
Galaxy S26 series - thế hệ smartphone được Samsung phát triển theo hướng tích hợp sâu các tính năng AI. Ảnh: Samsung.Trong nhiều năm, người dùng thường nhìn vào dung lượng RAM để đánh giá khả năng mở nhiều ứng dụng, chơi game hay hạn chế tình trạng ứng dụng phải tải lại. Cách nhìn này đang thay đổi khi smartphone bước sâu hơn vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Các mô hình AI chạy trực tiếp trên thiết bị cần không gian bộ nhớ để giữ tham số, ngữ cảnh, dữ liệu trung gian và những thông tin phục vụ quá trình suy luận. Khi các tính năng AI chuyển dần từ những tác vụ đơn giản sang xử lý hình ảnh, giọng nói, văn bản hay trợ lý có khả năng thực hiện nhiều bước liên tiếp, áp lực lên hệ thống bộ nhớ cũng tăng theo.
Đó là lý do RAM đang trở lại vị trí đáng chú ý trong cấu hình smartphone, nhưng lần này không đơn thuần vì cuộc đua thông số.
RAM không còn chỉ phục vụ đa nhiệm
Xu hướng đưa AI từ máy chủ đám mây xuống smartphone đã diễn ra rõ rệt trong vài năm gần đây.
Google phát triển AICore trên Android để các mô hình AI có thể thực hiện suy luận trực tiếp trên thiết bị. Cách tiếp cận này giúp giảm phụ thuộc vào kết nối mạng, hạn chế dữ liệu phải gửi lên máy chủ và tạo điều kiện cho một số tính năng tiếp tục hoạt động khi ngoại tuyến.
Samsung cũng tiếp tục mở rộng Galaxy AI. Trên Galaxy S26 series ra mắt đầu năm nay, hãng mô tả đây là thế hệ điện thoại Galaxy AI thứ ba, với nhiều tác vụ có khả năng hoạt động chủ động và xử lý nền thay vì chỉ chờ người dùng đưa ra từng yêu cầu riêng lẻ.
Ở cấp độ bộ xử lý, Qualcomm đang thay đổi kiến trúc NPU để đáp ứng những tác vụ AI phức tạp hơn. Thế hệ Hexagon NPU mới được hãng giới thiệu tháng 9/2026 có hệ thống bộ nhớ dùng chung lớn hơn 50%, nhằm giữ nhiều trạng thái mô hình và dữ liệu trung gian gần NPU hơn, từ đó giảm số lần phải truy cập bộ nhớ ngoài.
Điểm cần phân biệt là mức tăng 50% này không có nghĩa smartphone được tăng thêm 50% RAM. Đây là thay đổi trong kiến trúc bộ nhớ phục vụ NPU. Tuy nhiên, nó cho thấy bộ nhớ đã trở thành một nút thắt quan trọng khi các nhà sản xuất muốn chạy mô hình AI lớn hơn ngay trên điện thoại.
Nói cách khác, hiệu năng AI không còn được quyết định chỉ bởi số TOPS của NPU. Tốc độ đưa dữ liệu tới bộ xử lý, dung lượng bộ nhớ khả dụng và cách hệ điều hành phân bổ tài nguyên ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm.
12 GB trở thành mốc đáng chú ý trên smartphone cao cấp
Sự thay đổi này đang phản ánh vào cấu hình điện thoại thực tế. Theo Counterpoint Research, dung lượng DRAM trung bình của smartphone toàn cầu đạt 8,4 GB vào tháng 12/2025, tăng từ 7,4 GB một năm trước. Riêng phân khúc cao cấp từ 600 USD trở lên, mức trung bình đã tiến tới khoảng 11 GB.
NPU đang trở thành thành phần quan trọng khi ngày càng nhiều tác vụ AI được xử lý trực tiếp trên smartphone. Ảnh: Qualcomm.Counterpoint nhận định 12 GB DRAM đang trở thành cấu hình phổ biến của smartphone cao cấp trong năm 2026, đủ dư địa cho đa nhiệm nặng và các mô hình ngôn ngữ lớn chạy trực tiếp trên thiết bị.
Đây cũng là thay đổi đáng chú ý với Apple. Theo dữ liệu của Counterpoint, dung lượng DRAM trung bình trên iPhone đã tiến gần 10 GB vào cuối năm 2025, trong đó iPhone 17 Pro series được nâng lên 12 GB. Hãng nghiên cứu cho rằng thay đổi này có liên quan tới nhu cầu chạy những mô hình AI lớn hơn ngay trên điện thoại.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng smartphone có nhiều RAM hơn mặc nhiên sẽ có AI mạnh hơn.
Khả năng xử lý thực tế còn phụ thuộc vào NPU, băng thông bộ nhớ, cách mô hình được nén và tối ưu, hệ điều hành cũng như việc nhà sản xuất lựa chọn xử lý tác vụ trên thiết bị hay chuyển lên đám mây.
Một thiết bị 12 GB RAM nhưng phần mềm quản lý tài nguyên chưa tốt hoàn toàn có thể cho trải nghiệm kém hơn một sản phẩm có dung lượng thấp hơn nhưng được tối ưu đồng bộ từ chip tới hệ điều hành.
Vì thế, RAM đang quan trọng hơn, nhưng không thể trở thành thước đo duy nhất để đánh giá khả năng AI của smartphone.
Cuộc đua RAM gặp bài toán chi phí
Có một nghịch lý đang xuất hiện: AI cần nhiều bộ nhớ hơn đúng vào thời điểm bộ nhớ trở nên đắt hơn.
Google phát triển AICore để hỗ trợ các mô hình AI thực hiện suy luận ngay trên thiết bị Android. Ảnh: Google.Counterpoint cho biết giá bộ nhớ tăng mạnh trong năm 2026 đang làm thay đổi cấu trúc chi phí của smartphone. Với một số cấu hình flagship sử dụng 16 GB LPDDR5X và 512 GB bộ nhớ UFS 4.1, DRAM và NAND có thể chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí linh kiện.
Đến tháng 9/2026, hãng nghiên cứu này ghi nhận giá bán lẻ trung bình của các smartphone đang lưu hành trên thị trường toàn cầu đã tăng khoảng 15%, trong khi nhiều mẫu mới có mức giá cao hơn đáng kể so với thế hệ trước. Chi phí bộ nhớ được xem là một trong những nguyên nhân chính.
Điều này khiến các hãng điện thoại phải cân đối giữa ba yếu tố: tăng RAM để phục vụ AI, giữ giá bán trong giới hạn chấp nhận được và bảo đảm biên lợi nhuận.
Ở phân khúc cao cấp, 12 GB có thể tiếp tục trở nên phổ biến. Nhưng tại phân khúc tầm trung và phổ thông, các hãng nhiều khả năng phải thận trọng hơn với cuộc đua dung lượng, đồng thời sử dụng mô hình AI nhỏ hơn hoặc chuyển những tác vụ nặng lên hệ thống đám mây.
Vì thế, cuộc đua smartphone AI trong thời gian tới sẽ không đơn thuần là cuộc đua xem thiết bị nào có nhiều RAM nhất.
Thứ quyết định trải nghiệm sẽ là cách RAM, NPU, băng thông bộ nhớ, mô hình AI và hệ điều hành được kết hợp thành một hệ thống thống nhất. Khi AI ngày càng chạy trực tiếp trên thiết bị, RAM từ một thông số vốn quen thuộc đang trở thành một phần quan trọng của kiến trúc điện thoại thế hệ mới.